Jak przygotować się do pantomogramu i czego można z niego odczytać

W codziennej praktyce diagnostycznej pantomogram stanowi częsty punkt wyjścia do planowania wielu procedur.

W pracowni rentgenodiagnostyki stomatologicznej Bartłomieja Prus-Głowackiego na poznańskich Ratajach przeprowadzamy badania obrazowe od 2010 roku. Zlecane przez stomatologów zdjęcia panoramiczne zębów w Poznaniu realizujemy przy użyciu cyfrowego aparatu VATECH PAX-I 3D GREEN. Działalność placówki obejmuje przyjmowanie pacjentów na podstawie skierowań lekarskich.

Co pokazuje pantomogram i dlaczego jest zlecany?

Pantomogram ukazuje wszystkie zęby wraz z zawiązkami zębów mądrości, kości szczęki i żuchwy oraz stawy skroniowo-żuchwowe. Widoczne są także dolne zachyłki zatok szczękowych i fragmenty podniebienia twardego. Dwuwymiarowy przegląd całej jamy ustnej na jednej kliszy ułatwia identyfikację ognisk chorobowych.

Obraz uwidacznia również większe zmiany patologiczne, takie jak torbiele, zęby nadliczbowe czy pęknięcia żuchwy. Stomatolog traktuje to badanie jako wstępną mapę drogową przed rozpoczęciem wieloetapowego leczenia protetycznego lub ortodontycznego.

Jakie struktury ocenia lekarz na zdjęciu dwuwymiarowym?

Na dwuwymiarowym skanie widać kształt i położenie korzeni zębów, przebieg kanałów korzeniowych oraz uszkodzenia mechaniczne korony. Specjalista dostrzega ubytki próchnicowe, które uwidaczniają się w postaci ciemnych obszarów na szkliwie. Diagnostyka obejmuje ponadto stopień mineralizacji zębów oraz ewentualne zmiany zapalne wokół wierzchołków korzeni.

Pantomogram ujawnia nieprawidłowości w budowie stawów skroniowo-żuchwowych oraz aktualny stan zatok przynosowych. Uzyskane parametry anatomiczne pomagają w lokalizacji ukrytych urazów kostnych, które pozostają niedostępne podczas standardowego przeglądu jamy ustnej w gabinecie stomatologicznym.

Jak przygotować się do badania RTG uzębienia?

Przed wykonaniem ekspozycji pacjent musi usunąć obiekty mogące zaburzyć czytelność obrazu rentgenowskiego. Procedura wymaga wykonania następujących kroków przed wejściem do strefy promieniowania:

• zdjęcie okularów korekcyjnych oraz aparatów słuchowych,
• usunięcie metalowych kolczyków z uszu, nosa i warg,
• zdjęcie łańcuszków i naszyjników,
• wyjęcie ruchomych elementów protetycznych.

Po odłożeniu metalowych elementów pacjent zakłada ołowiany fartuch ochronny. Samo badanie pozycjonuje pacjenta w pozycji stojącej lub siedzącej, z czołem i brodą opartymi o specjalne podpórki. W naszej pracowni asystent elektroradiologii ustawia parametry urządzenia i instruuje pacjenta o konieczności zaciśnięcia zębów na jednorazowym uchwycie.

Sposób działania aparatu VATECH PAX-I 3D GREEN w diagnostyce

Wykonywanie ekspozycji za pomocą aparatu VATECH PAX-I 3D GREEN obniża dawkę promieniowania pochłanianą przez pacjenta w porównaniu do urządzeń starszego typu. Sprzęt korzysta z oddzielnych sensorów dla trybów pantomograficznego i tomograficznego. Elipsowaty kształt pola obrazowania służy do rejestracji dalszych struktur łuku zębowego bez nakładania się cieni anatomicznych.

Zastosowane rozwiązania techniczne generują obraz dopasowany do wymogów współczesnej stomatologii zachowawczej. Skrócony czas skanowania zmniejsza ryzyko poruszenia się pacjenta, co bezpośrednio ogranicza konieczność powtarzania ekspozycji z powodu rozmycia struktur.

Kiedy pantomogram wymaga uzupełnienia o tomografię CBCT?

Zdjęcie panoramiczne wystarcza do podstawowej oceny uzębienia, planowania założenia aparatu ortodontycznego czy kontroli położenia ósemek. Zlecenia na trójwymiarową tomografię CBCT pojawiają się w sytuacjach wymagających większej precyzji:

• pomiar ilości tkanki kostnej przed planowaną implantacją,
• przestrzenna lokalizacja zębów zatrzymanych,
• diagnostyka złożonego układu kanałów korzeniowych,
• ocena struktur nerwu zębodołowego dolnego.

Zdjęcie punktowe stosuje się natomiast w przypadku analizy pojedynczego zęba lub ograniczonej okolicy okołowierzchołkowej. Wybór odpowiedniej metody obrazowania pozostaje w gestii lekarza kierującego na badanie.

Interpretacja pojęć z opisu radiologicznego jamy ustnej

Lekarz analizuje dostarczony obraz, weryfikując symetrię obu stawów skroniowo-żuchwowych oraz upowietrznienie zatok szczękowych. Dokumentacja radiologiczna często uwzględnia opis przejaśnień, które wskazują na obecność tkanki zapalnej lub rozwój torbieli korzeniowej. Wzmianka o zaniku kości przyzębia informuje z kolei o fizycznym obniżeniu poziomu wyrostka zębodołowego wokół zębów.

Zrozumienie tych pojęć ułatwia pacjentowi świadome uczestnictwo w proponowanym planie terapii. W pracowni Bartłomieja Prus-Głowackiego wydajemy zrealizowane wyniki badań bezpośrednio po zakończeniu naświetlania, udostępniając je na standardowym nośniku danych.

Pantomogram to podstawowe badanie diagnostyczne obrazujące stan całego uzębienia, stawów oraz zatok szczękowych na jednym zdjęciu. Proces wymaga usunięcia metalowych elementów biżuterii i odzieży dla uniknięcia artefaktów. Nowoczesny sprzęt cyfrowy ogranicza dawkę promieniowania, zapewniając wysoką ostrość obrazu. W przypadkach wymagających precyzji przestrzennej diagnostykę rozszerza się o tomografię CBCT.

FAQ

Dlaczego podczas badania RTG nie można mieć na sobie kolczyków ani łańcuszków?

Metalowe elementy biżuterii powodują powstawanie cieni i artefaktów na obrazie rentgenowskim, co może przesłonić istotne szczegóły anatomiczne. Takie zakłócenia utrudniają lekarzowi poprawną interpretację zdjęcia i mogą prowadzić do przeoczenia zmian chorobowych. Przed badaniem należy usunąć wszystkie ozdoby z okolic głowy i szyi.

Czy na wykonanie pantomogramu wymagane jest skierowanie lekarskie?

Tak, polskie przepisy prawa atomowego wymagają posiadania skierowania od lekarza na każde badanie z użyciem promieniowania jonizującego. Dokument może być wystawiony przez stomatologa lub lekarza innej specjalizacji. Skierowanie jest niezbędne do przeprowadzenia procedury nawet w przypadku badań pełnopłatnych.

Jak szybko po badaniu pacjent otrzymuje wynik zdjęcia panoramicznego?

Wynik badania w nowoczesnych pracowniach cyfrowych jest gotowy do odbioru niemal natychmiast po zakończeniu ekspozycji. Cyfrowy obraz jest przetwarzany przez system i nagrywany na nośnik danych, co zajmuje zazwyczaj kilka minut. Dzięki temu pacjent może udać się z dokumentacją prosto do gabinetu stomatologicznego.